Płaszcz Józefa

Simms Taback

wersja polska: Dorota Hartwich i Magdalena van der Kroft
rok wydania: 2009
ilość stron: 32
format: 217 mm x 273 mm
oprawa twarda
ISBN: 978-83-61488-20-0
wiek: 4+


Nagrody:
Grand Prix Książka Roku 2009 w konkursie Komitetu Ochrony Praw Dziecka

Specjalne wyróżnienie w konkursie DONGA Polskiej Sekcji IBBY

Specjalne wyróżnienie w konkursie PRZECINEK I KROPKA, organizowanym przez EMPiK

Józef miał kiedyś płaszcz, cały w dziurach – dokładnie jak ta książka! Kiedy płaszcz mu się zestarzał i zniszczył, przerobił go na kurtkę. Na co przerobił kurtkę? Co zrobił potem?
Dzięki otworom, które tak sprytnie wycięto w kartkach tej książki, zobaczysz, na co Józef przerabia swoje stare ubrania, zanim – cóż… – nie pozostanie mu zupełnie nic… Józef zrobi jednak coś, nawet z niczego!


O Płaszczu Józefa, który powstał z inspiracji tradycyjną piosenką w języku jidisz, można powiedzieć, że jest jakby nostalgiczną, ale przeznaczoną dla dzieci, wersją "Skrzypka na dachu". To absolutnie niezwykła pozycja wydawnicza. Stanowi absolutną rzadkość, wypełnia bolesną lukę w opowieści o nieobecności Żydów i ich kultury w ujęciu tradycyjnej opowieści o foklorze, wartościach, muzyce i klimacie żydowskiego sztetla. Dorośli mają już sporo książek, które pozwalają poznać kulturę Żydów – w literaturze dla dzieci to wyjątek.
Sam autor, wskrzeszając kulturę świata jidysz, języka (który dla niego był pierwszym językiem), przerzuca wartościowy most między historią polskich Żydów małych miasteczek i wsi a współczesnością. Mówi o tym tak: "Powstało coś na kształt sztetl według mojej wyobraźni. Słuchałem muzyki klezmerskiej i żydowskich utworów liturgicznych. Oglądałem stare zdjęcia rodzinne, robiłem wszystko, by zanurzyć się w tej minionej rzeczywistości i starej kulturze. Chciałem oddać jej emocjonalny wymiar." To bezcenne emocje i wartości.

Roman Kurkiewicz, Radio TOK FM*


Nieznany (nam) kolorowy świat

Gdybym wśród wydanych w ostatnim czasie w Polsce książek dla dzieci miała wskazać pięć, które zrobiły na mnie największe wrażenie, „Płaszcz Józefa" z całą pewnością znalazłby się wśród nich. Ten tytuł, wydany w serii „Światowi mistrzowie dzieciom", był dla mnie niezwykłym odkryciem - i to może nie literackim, bo tekstu - nota bene świetnego w swojej prostocie - tu niewiele, ale za to kulturowym i estetycznym.

Jeden rzut oka na okładkę wystarczy, by przenieść się w odległe czasy, choć już nie tak odległe miejsca. Opowieść, inspirowana tradycyjną piosenką w języku jidysz, rozgrywa się bowiem dawno temu, gdzieś we wschodniej Polsce. Tytułowy bohater, jak na mieszkańca sztetl (małego miasteczka w Europie Wschodniej zamieszkanego przez Żydów) przystało, jest człowiekiem wielce zaradnym i pomysłowym. Zniszczony płaszcz przerobił na kurtkę, a gdy ta się przetarła, zmajstrował kamizelkę, później szalik, krawat, chustkę, a na koniec guzik (co w sposób doskonały zostało przedstawione na ilustracjach, które dzięki wyciętym fragmentom stron, ukazują kolejne etapy przeróbek). Jednak guziki mają to do siebie, że lubią się gubić, i to właśnie przytrafiło się Józefowi. Ale że do ponuraków nie należał, udowodnił, (...) że zawsze można zrobić coś z niczego.

Autor, którego rodzina do USA przyjechała ze wschodniej Polski, tchnął życie w dawno nieistniejący, zapomniany świat. Odział mieszkańców sztetl w buchające kolorami stroje (tak, jak to było przed laty), pokazał panujące zwyczaje. Autentyczności nadają opowieści prawdziwe zdjęcia, książki i gazety ukazujące się w tamtych czasach. Dzięki niezwykłym, przepełnionym intensywnymi barwami ilustracjom, które niewątpliwie odgrywają w tej opowieści główną rolę, choć na chwilę zanurzyć się możemy w żydowskiej kulturze, o której współczesna literatura dla dzieci praktycznie milczy. „Płaszcz Józefa" jest więc furtką do zupełnie nieznanego, nieco egzotycznego świata, który bez wątpienia poznać warto, a nawet trzeba. By ułatwić odkrywanie - zarówno dzieciom, jak i ich rodzicom - Wydawnictwo Format, na swojej stronie internetowej (www.wformat.com) zamieściło glosariusz - słowniczek podstawowych pojęć i objaśnienie nawiązań do żydowskiej kultury i historii. Dostajemy więc nie tylko piękną książkę, ale także zasób wiedzy, która wzbogaca.

Dodatkową rekomendacją niech będzie fakt, iż za książkę „Płaszcz Józefa", jedną z ponad 40 zilustrowanych i stworzonych przez siebie, Simms Baback otrzymał w 2000 roku Złoty Medal Caldecotta - najwyższe amerykańskie odznaczenie w dziedzinie literatury dziecięcej.


Ewa Świerżewska**
(tekst w nieco okrojonej wersji ukazał się w Piśmie Miesięcznym Ilustrowanym dla Kobiet "Bluszcz" nr 17)

http://www.qlturka.pl/czytelnia,literatura,nieznany_%28nam%29_kolorowy_swiat__recenzja_ksiazki_plaszcz_jozefa,4097.html


*Roman Kurkiewicz - wykładowca w Katedrze Dziennikarstwa Collegium Civitas w Warszawie, felietonista Przekroju (jego red. naczelny w roku 2002), autor programu "Podtytułem, o książkach i czytaniu" (od 2006 roku) w Radiu TOK FM. Autor programów radiowych i telewizyjnych o książkach, współpracuje z miesięcznikiem Bluszcz, recenzje publikował w m.in. Gazecie Wyborczej, Polityce. Redaktor, dziennikarz, 1989-1995 Gazeta Wyborcza, 2001 Newsweek, 2001-2002 Przekrój, 2002-2003 wice-naczelny redaktor Życia Warszawy. Redaktor, współscenarzysta telewizyjnych programów publicystycznych.

**Ewa Świerżewska - krytyk literatury dla dzieci, red. naczelna portalu Qlturka.pl.

Więcej o książce »     O autorze »     Zobacz fragment książki »     Zabawy i edukacja - w domu, przedszkolu, bibliotece »     Glosariusz »    

« Wróć do listy książek  Zobacz inne cacka »
Płaszcz Józefa  PowiększKsiążka z serii
ŚWIATOWI MISTRZOWIE DZIECIOM
© Wydawnictwo Format | English version